Varenka Paschke

“Om ‘n taal dood te maak is om die vrou te vernietig. Dis nie omsons dat ons praat van ‘moedertaal’ en van ‘moedertong’ nie.”

Tijdens de Internationale Vrouwendag op 8 maart 2019 staat het werk van de Zuid-Afrikaanse kunstenares Varenka Paschke in de schijnwerpers. Ze exposeert met zes markante gebeeldhouwde porseleinen vrouwenhoofden. Het vertrekpunt voor deze serie is de kwetsbare positie van vrouwen in Zuid-Afrika. In Zuid-Afrika is de vrouw de ruggengraat van de samenleving, maar bevindt zich over het algemeen in een marginale derderangs positie. Het creëert een land zonder mededogen. De cijfers aangaande seksueel en huiselijk geweld zijn in de afgelopen twintig jaar schrikbarend gestegen. En hoe armer de bevolkingsgroep hoe meer de vrouwen daaronder lijden. De overheid kijkt stilzwijgend toe. Varenka Paschke is gepassioneerd over haar land en de bevolking. De moeilijkheden en de mogelijkheden. Zij probeert mensen een stem te geven die vaak niet gehoord worden. In dit geval staat de positie van de vrouw centraal. De zes vrouwenhoofden vertegenwoordigen ook zes culturele groepen in haar land die verbonden zijn door de Afrikaanse taal die zij spreken. Ook die taal zelf staat onder druk, vooral vanuit de overheid. De Zuid-Afrikaanse dichter en kunstenaar Breyten Breytenbach schreef daarover het volgende: “Om ‘n taal dood te maak is om die vrou te vernietig. Dis nie omsons dat ons praat van ‘moedertaal’ en van ‘moedertong’ nie.” (Een taal doden is de vrouw vernietigen. Dan kun je niet meer spreken van ‘moedertaal’ en ‘moedertong’.) De Afrikaanse titel van de expositie is ‘Moerteiken’: de moeder als doelwit.